Patrjarh Irinej je, kako ističu ljudi bliski sadašnjem srpskom duhovnom poglavaru, skroman čovek i pre će se odlučiti za monaški stan u Patrijaršiji nego za raskošnu rezidenciju izvan centralnog administrativnog sedišta srpske crkve.
|
|
Patrijarh Irinej (Gavrilović) do redovonog majskog zasedanja Svetog arhijerejskog sabora upravljaće i svojojm dosadašom Eparhijom niškom, a tada će biti postavljen novi episkop u Nišu. U međuvremenu, očekuje se i preseljenje poglavara SPC u Beograd.
Osim toga, smatraju sagovornici "Vesti" samo sa patrijarhom koji u njoj boravi, i kao pvrojerarh i kao domaćin, Patrijaršija ima kompletnu punoću srpskog crkvenog sedišta.
|
Pomenuta rezidencija površine veće od 200 kvm, koja je među starim Beograđanima upamćena i kao "ukleta vila", nalazi se u Užičkoj ulici, u beogradskom rezidencijalnom naselju Dedinje. Crkva ju je kupila 1939. kao rezidenciju za tadašnjeg patrijarha Gavrila Dožića, koji je na tron Svetog Save izabran godinu dana ranije. Patrijarh Gavrilo je u njoj živeo do aprila 1941. i nacističkog bombardovanja Beograda kad se povukao u manastir pod Ostrogom u Crno Gori. Tu su ga Nemci uhapsili 25.aprila iste godine i stavili u kućni pritvor do deportacije u logor Dahau, zajedno sa svetim vladikom Nikolajem Velimirovićem 1944. godine. |
Odmah posle Drugog svetskog rata u patrijarhovu dedinjsku rezidenciju nasilno se uselio Andrija Hebrang, predratni hrvatski komunista i u njoj živeo dok se nije razišao sa rukovodstvom svoje partije koja ga je aprila 1948. uhapsila.
Nakon što je Hebrang deportovan u kućni pritvor u Sremsku Kamenicu, vila SPC je ispražnjena i u nju se ponovo uselio patrijarh Gavrilo Dožić pošto se iz nemačkog zarobljeništva vratio u Beograd 14.novembra 1946.
Nije, međutim, dugo poživeo. Narušenog zdravlja, kao posledce iz austrograskog zarobljeništvu u vreme Prvog svetskog rata i sužanjstva u Hitelerovom zloglasnom logoru, ovaj patrijarh je iznenada preminuo 7.maja 1950. u svojoj rezidenciji na Dedinju.
U istu vilu useljava se potonji patrijarh Vikentije Prodanov pošto je 1952. godine izabran za patrijarha srpskog, ali i on je u njoj poživeo kratko. Svega šest godina. Naprasno je umro 15. jula 1958. u toj patrijaršijskoj rezidenciji, pod zagonetnim i do danas nerasvetljenim okolnostima, posle zasedanja Svetog arhijerejskog sabora Srpske pravoslavne crkve, koji je odbio da prizna tzv. Makedonsku pravoslavnu crkvu.
Vikentijevi savremenici u SPC prisećaju se da je taj patrijarh živ i zdrav omrknuo, a mrtav osvanuo petnaestak dana nakon susreta sa Josipom Brozom i tadašnjom komunističkom vrhuškom odbivši da pročita govor, koji su mu poturili, a kojim je trebalo da legalizuje makedonski raskol u srpskoj crkvi tako što bi u ime SPC priznao samostalnost crkvi u Makedoniji, formiranoj od strane bugarskih okupatora 1941. godine kojima se priklonio deo episkopa, sveštenika i monaha iz tadašnjih eparhija SPC u Makedoniji.
|
|
Vikentijev naslednik German Đorić, pošto je 1958. godine izabran za srpskog patrijarha odbio je da se useli u rezidenciju patrijarha u Užičkoj ulici u Beogradu, uz obrazloženje, kako se prisećaju njegovi savremenici, da mu je daleko da svaki dan gradskim prevozom sa Dedinja ide u Patrijaršiju u centar Beograda, jer u to vreme SPC nije imala gotovo nikakav vozni park za razliku od impresivnog današnjeg. Patrijarh German se nastanio u Patrijaršiji odakle je upravljao Crkvom 32 godine.
Posle njega isto je decembra 1990. učinio i potonji patrijarh Pavle (Stojčević), prethodnik današnjeg srpskog patrijarha Irineja, koji je predvodio SPC 19 godina do svog upokojenja 15. novembra 2009.
Od 1958. godine rezidencijalna patrijaršijska vila je ostala prazna. Tokom poslednjeg građanskog rata i velikog priliva srpskih izbeglica sa prostora bivše Socijalističke Federativne republike Jugoslavije, srpska crkva je u nju po potrebi privremeno prihvatala izbegličke porodice.
Unazad nekoliko godina opet je prazna. Održava je i o vili brine jedan od službenika Patrijaršije koji živi u pomoćnoj zgradi na imanju koje pripada toj rezidenciji.
