Osmansko carstvo vekovima je primenjivalo okrutnu praksu „danka u krvi“. Bio je to sistem nasilnog odvođenja hrišćanskih dečaka, preobrata u islam i obuke za vojsku ili administraciju. Ova metoda stvarala je lojalne janjičare i službenike, a najpoznatiji među njima bio je Mehmed-paša Sokolović. Njegova životna priča svedočanstvo je vrtoglavog uspona od otetog dečaka do najmoćnijeg čoveka Carstva.
Rođen je oko 1505. godine u selu Sokolovići kod Rudog, kao Bajica Nenadić, u srpskoj pravoslavnoj porodici. Posle kratkog školovanja u manastiru Mileševa, sa oko 15 godina odveden je „dankom u krvi“. Nasilno preobraćen u islam, prešao je rigoroznu obuku u Jedrenskom saraju, gde je proveo 13 godina pripremajući se za službu Carstvu.
Nakon dve decenije u janjičarskoj službi, 1541. položio je ispit i započeo strmoglav uspon. Mletački diplomata zabeležio je da je sultanija Hurem postala njegova zaštitnica nakon što ju je spasao od utapanja, što je ubrzalo njegovo napredovanje. Mehmed-paša je 1565. godine postao Veliki vezir.
Bio je poslednji veliki vezir kojeg je imenovao sultan Sulejman Veličanstveni. Nakon Sulejmanove smrti, vešto je obezbedio mirnu tranziciju vlasti na Selima II, čime je učvrstio svoju poziciju kao centralna figura osmanske moći narednih osam godina.
Iako na vrhuncu osmanske moći, Sokolović nije zaboravio svoje srpske korene. Njegov najznačajniji doprinos narodu bila je obnova Pećke patrijaršije 1557. godine. Koristeći ogroman uticaj, ubedio je sultana da izda ferman za obnovu Srpske pravoslavne crkve, a za prvog patrijarha postavio je svog rođaka, hilandarskog monaha, Makarija Sokolovića. Pored toga, Mehmed- paša Sokolović u srpskim zemljama podigao je brojne zadužbine, među kojima se ističe veličanstveni most na Drini u Višegradu, svedočanstvo njegove moći i graditeljske vizije.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Ovo je priča čoveka, nasilno odvedenog u tuđinu, gde je uspeo da se vine u visine, a da pritom nije zaboravio svoje korene, presudno pomogavši opstanak svog naroda u najtežim vremenima.
Piše: Nina Stojanović
