U Budimpešti je održan skup u prostorijama Mađarske akademije nauka, posvećeno predstojećem jubileju Matice srpske i njenog „Letopisa“, pokrenutog pre dva veka u Pešti. Događaj, održan 28. novembra 2025., otvorio je novu priču o tome kako je najstariji časopis ove vrste u Evropi postao trajna veza između srpske i mađarske kulture.
Događaj su otvorili ministar nauke Srbije Bela Balint i predsednik Matice srpske Dragan Stanić, ističući značaj ove kulturne veze. Radovi izlagani na srpskom i mađarskom prikazali su kako je Letopis tokom dva veka menjao prateći promene i izazove u odnosima dva naroda, ali i potvrđujući trajnu snagu zajedničke tradicije.
Istorijske veze između dva naroda dominirala je izlaganjima. Profesor Ferenc Nemet analizirao je mađarske književne teme i prevode u Letopisu do Prvog svetskog rata, dok je profesor Nenad Obradović predstavio rad o ugarskim srednjovekovnim odnosima. Dva rada bila su posvećena Antoniju Hadžiću, srpski dramaturg i urednik publikacije koji je svojim delovanjem omogućio razmenu ideja i književnih dela između Srba i Mađara
Predsednik Matice srpske je govorio o značaju časopisa isticajuci: „Moramo negovati svest o ovim odnosima i podstaći mlade istraživače da nastave proučavanje tema iz prošlosti.“ Istraživači su pokazali kako su mađarski istoričari posmatrali srpsku književnost i kako su se odnosi tokom dva veka menjali, potvrđujući trajnu vrednost zajedničkog nasleđa.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Skup je završen dogovorom da do sredine 2026. bude objavljen zbornik radova, u okviru obeležavanja velikog jubileja. Zaključci su pokazali da prijateljstvo Srba i Mađara ostaje čvrst temelj za dalji razvoj saradnje. To prijateljstvo potvrdio je i skorašnji susret premijera Mađarske Viktora Orbána sa predsednikom Srbije Aleksandrom Vučićem, održan 27. novembra 2025. u Subotici, koji je dodatno osnažio zajedničke projekte i buduće odnose dveju zemalja.
Piše: Stefan Bogdanović
Matica srpska je osnovana kao odgovor na osnivanje Madjarske akademije nauka novembra 1825. Cilj Madjara je bio da obnove madjarski jezik. Da ga obnove? Da. Zvanicni jezik je do 1844. bio latinski a stanovnistvo je govorilo razne dijalekte slovenskih jezika posto u Madjarskoj ima samo oko 6 procenata Madjara. Dakle, cilj je bio obnova zaboravljenog i izgubljenog jezika, uvodjenje obaveznog skolovanja na madjarskom i asimilacija Slovena. Osnivanje Matice srpske je bio odgovor Srba, pokusaj da se odupru asimilaciji. U to vreme su srpska imena bila madjarizovana cak i u maticnim knjigama koje je vodila srpska crkva. Recimo, Aleksandar Petrovic je bio Petefi Sandor (imam faksimil). 1894. je donet Zakon o braku i vodjenju maticnih knjiga kojim je gradjanski brak postao obavezan i vodjenje maticnih knjiga bilo iskljucivo na madjarskom a prevod imena je pripremila Madjarska akademija nauka. Time su zeleli da potpuno asimiluju nemadjare. Taj je zakon na teritoriji Srbije bio primenjivan sve do sredine 1921. kada je pocela primena Trijanonskog sporazuma. Kako sam to saznao? Moj otac Bozidar rodjen 7. januara 1921. je u maticne knjige uveden kao Silvester.