Na današnji dan 4. aprila 1825. godine, u Novom Sadu rođen je jedan od najznačajnijih srpskih filologa i lingvista – Đura Daničić. Kršten kao Đorđe Popović, sin novosadskog sveštenika Jovana Popovića, ovaj mladić iz svešteničke porodice promeniće kasnije i ime i prezime, ali pre svega – sudbinu srpskog jezika.
Kao izuzetan đak novosadske gimnazije, školovao se u Požunu (današnja Bratislava), Pešti i Beču, gde je studirao prava. Međutim, sudbonosni susret sa Vukom Stefanovićem Karadžićem potpuno je promenio njegov put. Umesto advokature, Daničić se potpuno posvetio filologiji i postao najverniji i najsnažniji Vukov saveznik u borbi za narodni jezik i novi pravopis.
Sa svega 22 godine, 1847. objavio je svoje prvo veliko delo – „Rat za srpski jezik i pravopis“. U ovoj polemičkoj studiji naučno je razbio argumente Vukovih protivnika i uveo moderan, naučni pristup u srpsku filologiju. Iste godine kada je izašao Vukov prevod Novog zaveta, Brankove pesme i Njegošev „Gorski vijenac“, Daničićev „Rat“ označio je simboličnu pobedu Vukove reforme.
Sledila su dela koja su postala temelj modernog srpskog jezika: „Mala srpska gramatika“ (1850), kasnije proširena kao „Oblici srpskog jezika“, zatim radovi o sintaksi, korenima reči i akcentu. Daničić je bio neumorni istraživač slovenskog akcenta, čiji su radovi i danas relevantni.
Posebno poglavlje njegovog života bio je prevod Starog zaveta iz 1867. koji je zajedno sa Vukovim Novim zavetom decenijama bio osnovni biblijski tekst na srpskom jeziku. Radio je i na monumentalnom „Rječniku hrvatskoga ili srpskoga jezika“ Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, gde ga je 17. novembra 1882. godine, u 57. godini zatekla smrt usred rada. Sahranjen je u Beogradu, na Markovom groblju.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Đura Daničić nije bio samo naučnik. Bio je ratnik koji je jezik branio perom, a ne mačem. Zahvaljujući njemu i Vuku, srpski narodni govor postao je dostojan književni jezik – jasan, lep i živ. Dve stotine godina kasnije, njegovo delo i dalje živi u svakoj reči koju pišemo i izgovaramo.
Piše: Stefan Bogdanović
