Osnovni sud u Prištini ocenio je odluku Opštine Gračanica, iz juna prošle godine, da se Vidovdan obeleži i proslavi uz korišćenje simbola i zastava Srbije, kao „prekoračenje nadležnosti utvrđenih zakonom“. Prema tumačenju Suda, ovakva odluka „ozbiljno narušava jedinstveni i ustavni karakter Kosova“. Sud smatra i da odluka „ozbiljno ugrožava javni red i međuetnički suživot i može izazvati međuetničke tenzije“.
Kako se podseća, 10. juna prošle godine Opština Gračanica donela je odluku da se Vidovdan obeleži i proslavi uz korišćenje simbola i zastava Srbije i uputila je Ministarstvu za administraciju i lokalnu samoupravu na procenu zakonitosti. Dva dana kasnije, to Ministarstvo je zahtev prosledio Ministarstvu unutrašnjih poslova na procenu zakonitosti.
Nakon analize, MUP je odgovorio Opštini Gračanica i Ministarstvu za administraciju i lokalnu samoupravu, navodeći da „28. jun nije utvrđen kao zvaničan praznik ili memorijalni dan na Kosovu“, čime je dovedena u pitanje zakonitost ove odluke.
Zbog toga je 31. jula, Ministarstvo za administraciju i lokalnu samoupravu tužilo Opštinu Gračanica, tražeći od Osnovnog suda u Prištini, da poništi njihovu odluku.
Skoro godinu dana kasnije, u rešenju donetom 9. juna ove godine, sudija Krešnik Kaćiju je u potpunosti usvojio tužbu Ministarstva i poništio odluku Opštine Gračanica, navodeći da „ova presuda zamenjuje poništeni akt i ima obavezujući karakter“.
U obrazloženju se nadovi da prema Zakonu o zvaničnim praznicima na Kosovu, „samo Vlada u saradnji sa predsednikom može da odredi memorijalne dane, od kojih dva u konsultaciji sa srpskom zajednicom“.
„Opštine nemaju nadležnost da proglašavaju posebne praznike sa javnim uticajem, koji uključuju korišćenje državnih ili nacionalnih simbola na javnim mestima“, navodi se u odluci.
Sud je odluku Opštine Gračanica da odobri isticanje „zastave druge države“ povodom praznika koji nije priznat kao zvaničan od strane institucija Kosova ocenio kao „prekoračenje nadležnosti utvrđenih zakonom“.
Ovakva odluka, prema tumačenju Osnovnog suda u Prištini, „ozbiljno narušava jedinstveni i ustavni karakter Kosova“.
„Prema članu 1 Ustava, Kosovo je jedinstvena i nedeljiva država, i opštinske vlasti ne mogu da preduzimaju radnje koje relativizuju ovaj princip. Dozvola za isticanje zastave druge države (Srbije), van zakonski predviđenih slučajeva, može se percipirati kao simbolički čin dvojnog suvereniteta ili političke samoorganizacije suprotno ustavnom poretku. Svaka ovakva dozvola bez zakonskog osnova može stvoriti opasan presedan za podrivanje pravnog poretka i državnog jedinstva“, navodi se dalje u obrazloženju presude.
Sud je ocenio da odluka Opštine Gračanica „ozbiljno ugrožava javni red i međuetnički suživot“.
„Ova odluka može izazvati međuetničke tenzije, naročito ako se doživi da opštinske vlasti favorizuju jednu zajednicu protivno pravnom poretku i osećanjima drugih zajednica. Ova pretnja javnom redu je još veća kada se simboli druge države organizovano ističu od strane javnog opštinskog autoriteta, bez saglasnosti ili ovlašćenja centralnih institucija“, dodaje se u obrazloženju presude Osnovnog suda u Prištini.
Sud je takođe odbacio tvrdnje Opštine Gračanica da „ta odluka nema produženo ili trajno pravno dejstvo, već je jasno vremenski ograničena na 28. jun 2024“. U tom smislu, sud je utvrdio da privremeni karakter akta ne oslobađa od njegove nezakonitosti.
Navodi se da ova presuda treba da posluži kao model postupanja ne samo za tuženu, već i za sve druge opštine ubuduće, potvrđujući da opštine nemaju pravo da preduzimaju radnje koje zadiru u nadležnosti centralne vlasti, da ne mogu legalizovati javno isticanje simbola stranih država svojim samostalnim odlukama suprotnim stavovima Ministarstva unutrašnjih poslova i relevantnim zakonima, te da moraju poštovati hijerarhiju akata i odluka centralnih organa Kosova.
