Dok su u zapadnoj Evropi lomače inkvizicije gutale hiljade ljudi zbog drugačijeg verovanja u srednjovekovnoj Srbiji niko nije gubio život zbog verskih ubeđenja. Upravo ta retka verska tolerancija u „mračnom“ srednjem veku čini državu Nemanjića izuzetkom u hrišćanskom svetu između 12. i 14. veka.
Veliki župan Stefan Nemanja suočio se sa širenjem bogumilske jeresi, koja nije donosila samo verske, već i antisistemske ideje. Umesto masovnih pogubljenja, kakva su se dešavala u Francuskoj tokom Albižanskog krstaškog rata od 1209. do 1229. godine, kada su pobijene desetine hiljada katara, Nemanja je bogumilima pružio izbor – pokajanje i povratak pravoslavlju ili slobodno napuštanje zemlje. Najteža kazna za njihove vođe bilo je simbolično osmuđivanje brade – javno poniženje, a ne smrt.
Sličan princip tolerancije nastavljen je i pod carem Dušanom. Dušanov zakonik iz 1349. i 1354. godine izričito je štitio rimokatolike u Srbiji, garantujući im slobodu veroispovesti uz strogu zabranu prozelitizma među pravoslavnima. Barska nadbiskupija delovala je još od 11. veka, dok su dubrovački katolici u Srbiji slobodno trgovali. U isto vreme, u Dubrovačkoj Republici pravoslavlje je bilo gotovo potisnuto, dok su u Ugarskoj i Mletačkoj Republici pravoslavni Srbi bili izloženi stalnim pritiscima da pređu u katoličanstvo.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Posebno je zanimljivo da je srpski vladar Stefan Dečanski 1321. godine dozvolio franjevcima da podignu samostan u Dečanima, što dodatno svedoči o verskoj zrelosti Nemanjićke Srbije u veku obeleženom fanatizmom i krvavim obračunima. Ovakvi primeri pokazuju da srednjovekovna Srbija nije bila samo politički i vojno snažna država, već i prostor u kome je verski život mogao da postoji sa više širine i razumevanja nego u mnogim tadašnjim evropskim zemljama.
Piše: Stefan Stojanović
