Stevan Stojanović Mokranjac nije bio samo autor nota, već graditelj sistema u trenutku kada srpska umetnička muzika još nije imala jasno definisan okvir. Danas 9. januara navršava se 170 godina od njegovog rođenja.
Školovanje od Velike škole u Beogradu do konzervatorijuma u Minhenu, Rimu i Lajpcigu oblikovalo je njegov pristup muzici. Stečeno znanje pretočeno je u rad sa domaćim muzičkim nasleđem i prilagođeno potrebama sredine u kojoj je delovao.
Po povratku u Srbiju, Mokranjac je narodnu pesmu sistematski uveo u umetnički kontekst. Rad je zasnivao na analizi i promišljenoj obradi muzičkog materijala, uz jasno postavljene estetske kriterijume. Osnivanjem Srpske muzičke škole i Beogradskog gudačkog kvarteta uspostavljen je stabilan okvir za razvoj muzičkog obrazovanja i izvođačke prakse.
Petnaest „Rukoveti“ jasno pokazuju način na koji je oblikovao muzički materijal. Narodni motivi povezani su u čvrste i prepoznatljive umetničke celine. Sličan pristup prisutan je i u duhovnoj muzici. „Opelo“ i „Liturgija“ oslanjaju se na temeljno poznavanje pravoslavnog bogosluženja i izgrađenu vokalnu strukturu.
Rad u Beogradskom pevačkom društvu i članstvo u Srpskoj kraljevskoj akademiji pokazuju njegovu usmerenost ka dugoročnom razvoju muzike. Delovanje je pratila jasna svest o značaju uređenog muzičkog jezika u kulturi. Kroz „Primorske napjeve“ i ciklus „Kozara“, Mokranjac ostaje referentna tačka čije se stvaralaštvo i danas vrednuje kao merilo.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Nasleđe Stevana Mokranjca nadilazi partiture, čineći sam temelj nacionalnog identiteta ugrađenog u zvuk. Njegov predani rad na prikupljanju melografskih zapisa širom Balkana sačuvao je dragoceno blago, pretvarajući autentični duh naroda u univerzalan jezik visoke umetnosti. Dokle god se čuju glasovi horova, Mokranjac ostaje živi simbol istrajnosti, integriteta i neprolazne lepote srpskog kulturnog prostora, koji i u 2026. godini služi kao neiscrpna inspiracija novim generacijama.
Piše: Stefan Bogdanović
