Pod alžirskim nebom, hiljadama kilometara od Srbije, počivaju srpski vojnici čija je žrtva decenijama bila potisnuta na rub istorijskog pamćenja. Srpsko vojničko groblje u severnoj Africi svedoči o sudbini naroda koji je u Prvom svetskom ratu preživeo nezamislivo, ali nikada nije izgubio osećaj časti i pripadnosti. To mesto nije samo tiho počivalište, već nemi svedok epohe u kojoj je srpska država opstajala zahvaljujući žrtvi običnog vojnika.
Nakon albanske golgote, tokom 1916. godine više od 60.000 srpskih vojnika i civila prebačeno je u severnu Afriku kako bi se oporavili od bolesti, gladi i ratnih rana. Mnogi su stigli iscrpljeni do krajnjih granica ljudske izdržljivosti. Za neke je Alžir bio privremeno utočište, ali za mnoge i poslednja stanica. Umirali su daleko od svojih domova, bez oproštaja sa porodicom, ali sahranjivani s poštovanjem koje su zaslužili kao borci jedne male, ali istrajne vojske.
Posebnu simboliku nosi poseta devetorice starih ratnika iz čačanskog kraja 1984. godine. U poodmaklim godinama, obučeni u šumadijske anterije, sa opancima i šajkačama, hodali su alžirskim ulicama kao živi podsetnik na vreme kada se država branila telom i krvlju. Njihova tiha šetnja i skromno poklanjanje grobovima saboraca govorili su više od svake zvanične komemoracije.
Srpsko vojničko groblje u Alžiru danas predstavlja i sponu između dva naroda, nastalu u vremenima patnje i solidarnosti. Ono opominje da istorija nije niz apstraktnih datuma, već zbir sudbina ljudi koji su stradali da bi njihovi potomci imali pravo na slobodu i identitet. Kada se prošlost često prepravlja ili relativizuje, ovakva mesta ostaju tvrdoglavi čuvari istine.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Zaborav nije slučajan on je politički projektovan nakon Drugog svetskog rata. Zato je sećanje na srpske grobove u Alžiru čin otpora, a ne nostalgije. Narod koji zna gde su mu stradali preci ne može se lako prevaspitati niti naterati da se odrekne sebe. Dokle god se poklanjamo svojim mrtvima, Srbija ima temelj koji nijedna propaganda ne može da izbriše.
Piše: Stefan Stojanović
