Prvo pominjanje Srba u istorijskim izvorima, u Franačkim analima iz 822. godine, svedoči da su oni već tada vladali velikim delom Dalmacije, pružajući utočište knezu Ljudevitu Posavskom nakon sloma ustanka protiv Franaka. Ovaj zapis, zajedno sa pomenom franačkih napada na Srbe 802. godine, nedvosmisleno pokazuje da je srpsko prisustvo na prostorima današnje Dalmacije, Kninske krajine i zapadne Bosne duboko ukorenjeno, znatno pre zvaničnog prvog pomena.
Prostor oko Knina razvijao se kao utvrđeni centar još od 9. veka, a posebno jača u 11. veku za vreme vladara Mihaila i Bodina. Arheološki nalazi sa brda Spas kod Knina iz 12. veka identični su onima iz Podgorice, Čačka i Kruševca i drugih srpskih centara, potvrđujući jedinstveni kulturni i duhovni kontinuitet. Manastiri Krupa, Krka i Dragović, reke Zrmanja i kanjon Krke, ostaju nemi svedoci neprekinute srpske duhovnosti, učvršćene krunisanjem Tvrtka I Kotromanića 1377. godine nad moštima Svetog Save.
Velike seobe pod osmanskim pritiskom nisu oslabile srpsko stanovništvo u Krajini, naprotiv učvrstile su ga. Kao graničari Habzburške monarhije, Srbi su vekovima na srpskom ovim prostorima branili hrišćansku Evropu, uživajući status Vojne krajine gde je gotovo svaki sedmi muškarac bio vojnik. Knin i Krajina bili su srpske teritorije, a početkom 1990-ih Srbi su u opštini Knin činili 88,2% stanovništva.
Kao odgovor na razbijanje Jugoslavije, Srbi su 1991. godine formirali Republiku Srpsku Krajinu sa sedištem u Kninu, želeći da ostanu u zajedničkoj državi. Rat je završen 1995. godine ukidanjem RSK i masovnim progonstvom srpskog naroda sa vekovnih ognjišta. Danas zvanični podaci govore da 20% Srba živi u Kninu.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Kninska krajina nije samo geografski pojam, to je srce srpskog istorijskog kontinuiteta na Jadranu, prostor gde su Srbi vekovima bili većina, branili hrišćanstvo i gradili duhovne centre. Dvadeseti vek doneo je najteža stradanja – od genocida u NDH do egzodusa 1995. godine, kada je žrtva proglašena krivcem, a etničko čišćenje „oslobođenjem“. Istina ne može biti zauvek sakrivena, vreme će pokazati ko je bio domaćin, a ko prolaznik. Na toj zemlji žive i mrtvi Srbi zajedno sa manastirima, i dalje svedoče o nepravdi koja vapi ka nebu. Pravdu će doneti Bog, a istorija će se postarati da se ne zaboravi.
Piše: Stefan Stojanović
