U tišini manastira Ždrebaonik kod Danilovgrada, 9. novembra 2013. godine, tokom presvlačenja moštiju Svetog Arsenija Sremca, na lobanji je, prema svedočenjima, uočen urezan natpis: „Sava srpski arhiepiskop“. Mitropolit Amfilohije Radović tada je, zatečen, zatražio lupu, dok je profesor Cetinjske bogoslovije Dušan Bigović sve posmatrao iz neposredne blizine. Ovo otkriće, koje obrađuje Vlado Arsić u knjizi „Osinje gnezdo“, ponovo je otvorilo staro pitanje: da li su mošti Svetog Save zaista spaljene na Vračaru 1594. godine ili je vekovima čuvana drugačija istina?
Zvanična crkvena i istoriografska verzija kaže da je Sinan-paša preneo mošti iz Mileševe u Beograd, gde su spaljene kao kazna i poruka srpskom narodu. Upravo na tom mestu kasnije je podignut Hram Svetog Save, kao simbol stradanja i istorijskog pamćenja. Još je Mirko Dragović u svojoj „Istoriskoj raspravi“ iz 1930. godine izrazio sumnju u takav sled događaja, ukazujući na nepoklapanje datuma, izostanak jasnih turskih zapisa i mogućnost da je priča o spaljivanju nastala kako bi svetinja bila sačuvana.
Druga teorija ide još dalje i tvrdi da se mošti Svetog Save i danas nalaze u Ždrebaoniku, pod imenom Svetog Arsenija. Kao argumenti navode se natpis na lobanji, činjenica da telu nedostaje leva ruka, kao i predanje da su svetinje vekovima sklanjane i skrivane od turske sile. U toj verziji priče, Ždrebaonik nije tek manastir u blizini Ostroga, već mesto na kojem je sačuvana jedna od najvećih srpskih tajni.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Upravo zato ova priča i danas izaziva veliko interesovanje. Ako je reč samo o predanju, ono pokazuje koliko je lik Svetog Save duboko ukorenjen u narodnoj svesti. Ukoliko iza svega postoji istorijska osnova, onda bi to moglo da otvori jedno od najvažnijih pitanja srpske crkvene i nacionalne istorije.
Piše: Nina Stojanović
