Arheološki institut, u saradnji sa Narodnim muzejom u Vranju i Zavodom za zaštitu spomenika kulture iz Niša, tokom 2025. godine nastavio je sistematska arheološka istraživanja srednjovekovne tvrđave Markovo kale, s ciljem njene buduće naučne objave i preciznijeg sagledavanja istorijskog značaja ovog lokaliteta. Najnovija istraživanja donela su nova saznanja o fazama izgradnje i korišćenja utvrđenja, uključujući otkriće ostataka prizidane kule i potvrdu dve faze upotrebe glavne kule.
Kako je objavljeno na Instagram nalogu @arheoloski.institut.rs, radovi su realizovani u periodu od 20. oktobra do 11. decembra 2025. godine, uz finansijsku podršku Grada Vranja i Ministarstva kulture Republike Srbije. Istraživanja su sprovedena u okviru priprema za sveobuhvatnu stručnu publikaciju, koja će objediniti dosadašnja otkrića i ponuditi celovit prikaz razvoja tvrđave.
Markovo kale nalazi se oko 4,5 kilometara severno od Vranja, na isturenom grebenu između Male i Divotinske reke, na strateški izuzetno značajnoj poziciji. Utvrđenje je funkcionisalo u poznom srednjem veku, a u osmanskim popisima iz perioda 1519–1573. godine pominje se kao tvrđava Vranje, što dodatno potvrđuje njegovu administrativnu i vojnu važnost u tom vremenu.
Tokom ovogodišnje kampanje radovi su bili usmereni na čišćenje lokaliteta od rastinja, detaljno istraživanje severnog bedema i donjeg platoa, kao i na prikupljanje podataka neophodnih za izradu projekta buduće rekonstrukcije. Posebno značajni rezultati ostvareni su na uskom prostoru između severnog bedema i litice, gde su dobijeni novi podaci o građevinskim fazama utvrđenja, uključujući otkrivanje ostataka prizidane kule.
Istraživanja su započeta i na prostoru glavne kule, gde su arheolozi uočili dve jasno razdvojene faze njenog korišćenja, što otvara prostor za preciznije datovanje i bolje razumevanje razvoja čitavog kompleksa.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Dalji radovi, kako ističu stručnjaci, omogućiće potpuniju rekonstrukciju istorijskog kontinuiteta ovog značajnog srednjovekovnog lokaliteta, čime Markovo kale sve snažnije potvrđuje svoje mesto u kulturnom i istorijskom nasleđu juga Srbije.
Piše: Stefan Stojanović
