Navršavanje 125 godina od rođenja kraljice Marije Karađorđević (9. januar 1900.) ponovo je otvorilo priču o vladarki koju je narod upamtio kao „narodnu kraljicu” – ne po tituli, već po načinu na koji ju je nosila: skromno, tiho i među ljudima. Upravo tom sećanju pridružio se i Aleksandar Petarić, modni kreator iz Valjeva, koji je posle gotovo dve decenije istraživanja uspeo da izradi vernu rekonstrukciju njenog venčanog kostima, kao i pojedinih dragocenosti koje su pratile kraljicu – od nakita do odlikovanja.
Kako piše Magazin Politika, Petarićeva rekonstrukcija venčanice kraljice Marije nije samo omaž visokoj modi, već pokušaj da se jedan istorijski trenutak „vrati u život” kroz detalje koji su, u vremenu fotografija i kratkih zapisa, često ostajali nevidljivi. Kako kaže, venčani komplet nastajao je na osnovu retkih fotografija, sačuvanih opisa i arhivskih tragova, a cilj mu nije bila spektakularna raskoš već mera.
Prvi susret sa likom kraljice Marije, priča Petarić, dogodio se još u detinjstvu, ali je prelomni trenutak bio 2005. godine, kada je kao gimnazijalac otišao na Oplenac, gde su bili izloženi lični predmeti iz kraljičine zaostavštine. Tada je, kaže, prvi put „konkretno” ušao u priču o ženi o kojoj se kod nas malo pisalo, a još manje znalo. Po obrazovanju lingvista, Petarić se ipak opredelio za modni zanat, a interesovanje za kraljičin život prirodno je ukrstio sa krojem i iglom.
U potrazi za činjenicama oslanjao se na razgovore sa istoričarima, porodičnim prijateljima i sećanjima koja su prenosile generacije, a kasnije i na dostupnije izvore, naročito iz Rumunije. Put ga je vodio i do Rogaške Slatine u kompleks „Anin dvor”, gde se čuva velika privatna zbirka predmeta vezanih za dinastiju Karađorđević, ali i do krajeva iz kojih je kraljica potekla. Marija rođena kao rumunska princeza, postala je srpska kraljica udajom za kralja Aleksandra I Karađorđevića, a srpski je, navodi Petarić, naučila po dolasku u novu domovinu.
Venčanje je obavljeno u Beogradu, u Sabornoj crkvi Svetog arhangela Mihaila, po pravoslavnom obredu. Petarić ističe da mu je presudan bio detaljan opis venčanice koji je pronašao u tadašnjem broju magazina „Vog”, a zatim i rekonstrukcija slojeva materijala, boja i ukrasa. Navodi i manje poznate pojedinosti: šlep dužine oko šest metara, na kome su bili izvezeni grbovi Rumunije i Srbije, zatim dugačak veo, zlatni venac sa nitima koje se spuštaju (rumunski običaj), kao i nakit koji je pratio celinu. Pored venčanice, Petarić je rekonstruisao i određene broševe i odlikovanja – među njima i orden Karađorđeve zvezde – nastojeći da prikaže kako je kraljevska simbolika izgledala u vremenu između dva rata.
Rekonstrukcija je prema njegovim rečima, predstavljena na više izložbi: na Oplencu u okviru godišnjica vezanih za kraljicu, zatim u Valjevskom muzeju kao i u Banskom dvoru u Banjaluci, gde je interesovanje publike otvorilo prostor da se priča o kraljici Mariji ispriča i kroz predmete i kroz fotografije. Marijina biografija međutim, ostaje obeležena i tragedijom – atentat u Marselju 1934. godine prekinuo je brak koji su savremenici opisivali kao jedan od skladnijih na evropskim dvorovima, a kraljica je kao udovica preuzela brigu o sinovima i posvetila se humanitarnom radu.
Hronike beleže da je kraljica Marija bila jedna od najaktivnijih pokroviteljki dobrotvornih akcija u Kraljevini Jugoslaviji: od pomoći školama, bolnicama i sirotištima do podrške važnim ustanovama u Beogradu, poput dečje klinike u Tiršovoj i Instituta za onkologiju, kao i kulturnim projektima. Umrla je 22. juna 1961. godine u Londonu, daleko od zemlje kojoj je, prema svedočenjima savremenika, ostala odana do kraja. Njeni posmrtni ostaci preneti su u Srbiju 2013. godine i sahranjeni na Oplencu, dok je 2014. godine doneta sudska odluka o rehabilitaciji, kojom je poništen deo posleratnih akata koji su se odnosili na oduzimanje prava i imovine.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Možda je najvažnije da se iza šlepa od šest metara i dvorskih simbola, setimo da je toga dana venčanicu nosila mlada žena. Devojka od krvi i mesa, sa vrlinama i manama, strepnjama i nadanjima, sa tremom pred nepoznatim jezikom i novom zemljom, ali i sa odlučnošću da ljubav pretvori u životni izbor.
Piše: Nina Stojanović
