Jedini sačuvani trag jedne od najintrigantnijih kompozicija velikog srpskog slikara Uroša Predića jeste crno-bela fotografija dela „Sveti Sava blagosilja kralja Aleksandra Karađorđevića i prestolonaslednika Petra“. Ova slika, nastala verovatno tridesetih godina prošlog veka, nalazila se u nekadašnjem Domu kralja Aleksandra I na Topčiderskoj zvezdi, današnjem sedištu Arhiva Jugoslavije.
Posle Drugog svetskog rata, slici se gubi svaki trag. Nestala je u burnim vremenima promene vlasti, kada su mnoga dela iz monarhijskog perioda uklonjena ili uništena. Danas, jedino što svedoči o njenom postojanju jeste fotografija koja kruži među poznavaocima umetnosti i u arhivskim zbirkama.
Sam Uroš Predić u svojoj autobiografiji iz jula 1946. godine, detaljno opisuje nastanak ove kompozicije. Slika je bila namenjena za skučeno mesto na pilastru u Gimnaziji-internatu kralja Aleksandra na Dedinju, pa je format morao biti visok i uzan. „Kompozicija je zbijena. Kralj Aleksandar, klečeći sasvim blizu do nogu prestola nije imao mesta da drži u rukama model svoje zadužbine, već pokazuje desnom rukom u pozadini sliku Gimnazije onakvu kako ona izgleda u prirodi, kao da je Svetitelj premestio svoj tron u Topčider. Licentia artistica“, zapisao je Predić.
Dodao je i da je odelo Svetog Save morao prilagoditi – umesto širokog istorijskog felona, prikazao ga je u užem „sakosu“ iz kasnijih vremena, kako bi se uklopio u uzani format.
Ova kompozicija predstavlja spoj svetosavskog kulta i monarhijske tradicije, simbolično povezujući prvog srpskog arhiepiskopa sa kraljem ujediniteljem i njegovim sinom, budućim kraljem Petrom II.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Nestanak ove slike Uroša Predića nije samo gubitak umetničkog dela, već i brisanje jednog dela srpske istorije i identiteta. Nadamo se da će jednog dana, možda u nekom zaboravljenom depou, ova kompozicija ponovo ugledati svetlost dana i vratiti se tamo gde pripada kao dragulj srpske kulturne baštine.
Piše: Nina Stojanović
